Een half jaar in Dakar!

‘Risces’ (risico’s) moet je durven nemen in het leven heb ik ooit geleerd. Toen ik de keuze heb gemaakt om 6 maanden naar Senegal te vertrekken om er vrijwilligerswerk te gaan verrichten, hield dat heel wat risico’s in. Intussen zijn we anderhalf jaar verder. Anderhalf jaar van voorbereiden, vorming volgen, gesprekken voeren, inpakken, wegwezen, hier verblijven en… uiteindelijk ook terugkeren. Want het is zo ver. Mijn tijd hier in Senegal zit er zo goed als op.

Het zal u niet verbazen als ik zeg dat de voorbije 6 maanden niet altijd eenvoudig zijn geweest. Ooit kreeg ik van iemand een kaartje met daarop de tekst: ‘De weg naar boven is hard en zwaar. Maar het zicht daarboven moet super zijn!’ Het had toen weliswaar betrekking op mijn studies en de bijhorende examens. Maar ik heb de voorbije 6 maanden regelmatig aan deze woorden terug gedacht. Ze beschrijven voor mij de afgelopen periode immers perfect. Frustraties en gevoelens van heimwee staken af en toe de kop op. Meermaals heb ik me, vaak al lachend, afgevraagd ‘wat doe ik hier toch?’. Ik heb ook geweend zowel van verdriet als van geluk en één keer zelfs van allebei tesamen! Mijn verblijf hier verliep dus met ups en downs, toch namen de ups telkens weer de bovenhand. Kortom, het was het waard om risico’s te nemen. Om te verwijzen naar de tekst op het kaartje: Het zicht hierboven is echt wel super!

Ook op dit moment duiken nog heel veel verschillende gevoelens op. Ik zal nog een laatste keer bijbruinen op het strand van Ngor. Ik zal nog een laatste keer genieten van de drukke Avenue de Pompidou met haar aanklampende ‘vendeurs’. Ik zal nog een laatste keer ‘ça va? ça va bien!’ zeggen. Ik zal nog een laatste keer in mijn kamertje met matras op de grond slapen. Nog één keertje samen met Mama Fall liedjes zingen. Ik zal veel dingen bewust nog een laatste keer doen. Verder moet ik hier nog afscheid nemen van een aantal leuke en lieve mensen. Stilaan word ik ook zenuwachtig om weer thuis te komen. Daarnaast voel ik me ergens een beetje onzeker over en benieuwd naar wat de nabije toekomst brengen zal. Inderdaad een mengelmoes van gevoelens. Het is vandaag niet anders dan de voorbije maanden.

Maar het gevoel dat alles overheerst is toch wel dankbaarheid. Want hoe je het ook draait of keert, hoe veel ik hier ook van mezelf heb gegeven, hoe nobel de term vrijwilligerswerk ook mag klinken… Ik ben het die uit dit alles als persoon veel rijker is geworden. Ik ben het die hier heel veel kansen heeft gekregen. Ik ben het die hier ontzettend veel heeft geleerd. Ik kan dus niet anders dan dankbaar zijn en ik wil dat toch ook even tonen. Ik bedank:

- Moeke, vake en Keetie om het risico te nemen me los te laten

- mijn beste vriend Tom, met wie ik de voorbije 6 maanden zowat alles heb gedeeld behalve het bed

- Nele omdat ze me door en door kent, perfect weet wat het is om hier 6 maanden te leven én er daardoor telkens in geslaagd is mijn zwaailicht uit te schakelen

- meter voor de ontroerende woorden van fierheid en de grote blijk van vertrouwen en oma voor de wekelijkse telefoontjes die telkens weer deugd deden

- ‘mon petit frère’ Anton gewoon omdat hij een beetje de broer is die ik nooit gehad heb

- de vele mensen die de moeite hebben gedaan om me hun schrijfsels over te brengen, de bloglezers van het eerste én het laatste uur, de trajectbegeleiders en vele anderen…

Waarschijnlijk heb ik enkele mensen over het hoofd gezien, dat kan gebeuren als je je aan lijstjes waagt. Risico’s nemen, weet je wel. Toch ben ik ervan overtuigd dat zij die het moeten weten, weten dat ik hen dankbaar ben. In de bovenstaande opsomming bedank ik mensen, toch bedank ik bovenal het geheel Senegal!

Anderhalf jaar lang ben ik ermee bezig geweest (en eindigen zal het waarschijnlijk nooit), bij momenten heel oppervlakking, bij momenten heel intensief. Maar steeds met een welbepaald doel voor ogen! Ik heb hier genoten, ik heb hier geleefd, ik ben hier ziek geweest en weer gezond geworden. Ik heb hier gelachen en gehuild. Ik heb me hier goed gevoeld en heb altijd geprobeerd het beste van mezelf te geven. Ik ben hier als persoon heel wat rijker geworden en dat heb ik voor een groot deel te danken aan de gastvrijheid van Senegal. Senegal met zijn kleuters van Colobane, zijn dikke lachende vrouwen, zijn mannen met de sexy kontjes, zijn warmte van de bevolking, zijn typische humor, zijn schattige kindjes die telkens weer ‘Bonjour toubab’ roepen, zijn grote kloof tussen arm en rijk, zijn straten vol stof en zand, zijn vuile stinkende hoekjes, zijn prachtige zonsondergangen, zijn kleurrijke taferelen en nog zo veel meer. Ik wil gepast afscheid nemen van dit land en het daarom ook eervol bedanken. Vandaar de titel van dit stukje ‘Djeurredjeuff Senegal’ want dat is Wolof voor ‘Bedankt Senegal’.

Nog een laatste keer de groeten daar vanuit Dakar en tot heel gauw,

Caroline

Omdat ik het mij niet kon laten en om moeke plezier te doen heb ik nog snel een aantal foto’s van mezelf online gezet.

Het zullen vermoedelijk de laatste van hieruit zijn!

Groetjes en geniet ervan,

Caro

Ik vermoed dat ik deze week geen tijd ga hebben om een tekstje te schrijven en heb ter compensatie dan maar wat foto’s op Flickr geplaatst. Het zijn er niet zo veel en ze zijn allemaal genomen door Tom.

Ik plan om voor ik huiswaarts vertrek nog één keer te ‘bloggen’. Maar ook nadien laat ik jullie via deze weg zeker nog een aantal nieuwtjes weten. Regelmatig deze blog blijven checken is dus de boodschap! Ik beschrijf uiteraard ook nog, zoals beloofd, de projecten die financiële steun gekregen hebben wat uitvoeriger.

Soms sneeuwt het in de lente… blijkbaar is dat in België het geval. Toch hoop ik dat de temperaturen binnen dit en twee weken stijgen naar minimum rond de 20 graden, kwestie van het verschil met Senegal niet al te groot te maken.

Vingers kruisen dus en tot de volgende… voor de laatste…

Caroline

Binnen iets minder dan drie weken, ben ik ‘alstgodbelieft’ weer thuis! Weer mijn eigen bedje, mijn eigen kamer, een warme douche, lekker gezond eten én familie en vrienden weer dicht in de buurt. Tijd dus om nog snel de gezinssituatie van het gastgezin wat toe te lichten!

Ndey Dioumel Kebé is de drijvende kracht achter het gastgezin waarin ik hier verblijf. Alle vrijwilligers die ze ontvangt noemen haar steevast ‘maman’ omdat dat nu eenmaal het eenvoudigste is. Tom en ik hebben intussen reeds heel wat bijnamen voor haar bedacht zoals:

- ‘de prinses’ omdat haar kamerdeur voorzien is van witte ‘voillekes’.

- ‘Allei Ndey das ook nie praktisch ei’ omdat dat heel gek klinkt

- ‘Madam de kotmadam’ omdat ze zo’n beetje onze kotmadam is

- ‘Kop noch staart’ omdat we aan haar echt kop noch staart kunnen krijgen

- ‘Madam stoned’ omdat ze ’s ochtends nooit goed wakker is en dan heel verward door de gang kan lopen

Insiders weten dat het leven in het gastgezin hier zowel voor mij als voor Tom niet steeds van een leien dakje liep. Soms was er eten, soms niet. Eerst werd de was gratis gedaan, dan weer niet en uiteindelijk toch wel. Soms werd onze kamer dagelijks gepoetst, soms weken niet. Al deze voorbeelden zijn typisch de Senegalese wisselvallige cultuur. Voor mij niet altijd even eenvoudig om mee om te gaan.

De laatste twee maanden zijn echter heel anders verlopen dan de eerste drie. Maman is veel vriendelijker, is regelmatiger thuis, betaalt al eens onze busrit of de taxi, vergezelt ons soms naar het werk ’s ochtends, bak haar fritten twee keer omdat ze weet dat we dat lekker vinden… Allemaal factoren die maken dat ik het gastgezin en mijn Senegalese ‘thuis’ echt nog wel ga missen binnen drie weken. Alles op de keper beschouwd, heb ik intussen immers mijn draai wel gevonden in dat gastgezin.

Naast maman zijn er ook nog Babacar, Oumar en Mama Fall. Babacar is 24 jaar en studeert biologie aan de universiteit van Dakar. Het is een echte levensgenieter die zelden naar de les gaat, heel verstandig is, massaal veel vrienden heeft en altijd wel ergens in de wijk rondhangt. Oumar is 22 jaar, studeert eveneens biologie aan de universiteit en is de meest plichtsbewuste van het gezin. Hij volgt alle lessen, gaat op tijd slapen en kan iedere dag uit zijn bed. Hij bidt voor het hele gezin tesamen en maakt overheerlijke rijstpap! Mama Fall is een kleine magere spriet van 5 jaar, zingt Nederlandstalige liedjes en leert ons Franstalige aan. Ze heeft enkele standaardzinnetjes als: ‘Caro, viens manger’ of ‘Caro, tu me fais peur’ of ‘Caro, tu veux me donner ma brosse svp?’ en beschikt over een ontzettend hoge aaibaarheidsfactor en dat is naast haar taalvaardigheid haar grootste troef!

Beetje bij beetje heb ik alle leden van dit gezin leren kennen en ben ik hen gaan appreciëren. Ze zijn voor mij op dit moment meer dan gewone huisgenoten. Ze maken dat ik me goed kan voelen in dat ietwat kleine appartement in die grote stad Dakar. Ook al verliep en verloopt mijn verblijf hier niet altijd even vlekkeloos, ik heb heel wat van dit gastgezin geleerd en zal steeds met een positief gevoel op mijn verblijf bij hen terugkijken.

‘Afscheid nemen bestaat niet’ zingt Marco Borsato. Maar ik weet dat het wel bestaat en dat die tijd stilaan gekomen is. Ik weet ook dat het niet eenvoudig zal zijn, maar dat het wel zal lukken. Nog even zal ik hier genieten én heel bewust leven om binnen drie weken, Insjallah, weer terug te keren naar mijn enige echte thuis!

Groetjes en tot weldra,

Caroline

Een feestje bouwen en je geld opdoen? Ik kocht liters limonade, honderd kilo chocolade om aan iedereen uit te delen…

Iedere leeftijdsgenoot kent waarschijnlijk deze Samsonhit uit de jaren ‘90 nog wel uit het hoofd. Het mag dan misschien spijtig genoeg geen 10 miljoen zijn, de hoeveelheid geld die ik inzamelde voor mijn vertrek mag er best wel wezen! Er was de succesvolle spaghettiezwier in augustus, heel wat gulle gevers die een bijdrage deden én de gemeente Londerzeel die een deel van haar budget voor ontwikkelingssamenwerking heeft vrijgemaakt.

Ik heb doelbewust lang gewacht om het vele geld dat ik vergaard had, effectief te besteden. Mijn verblijf hier zou sowieso te kort geweest zijn om met het ingezamelde geld zelf iets nieuws uit de grond te stampen. Bovendien behoorde dat ook niet tot de doelstellingen van het postgraduaat. Daarnaast was het ook niet mijn eerste keer Afrika en begon ik verre van onvoorbereid aan dit avontuur. Zo wist ik dat eens mensen hier weten dat je geld hebt, ze je op een heel andere manier bekijken en behandelen. Dat heb ik ook nu weer, eens ik ter sprake bracht dat er geld beschikbaar was, zelf ondervonden. Blank zijn staat hier, spijtig genoeg, nog al te vaak synoniem voor rijk zijn. 

Om alle bovenstaande redenen heb ik dus, samen met mijn maatje Tom, mijn oren en ogen goed opengezet de voorbije maanden en de kat wat uit de boom gekeken. We hebben talrijke projecten leren kennen de voorbije periode. Gaandeweg hebben we ze gewikt en gewogen. Regelmatig hebben we gedacht: ‘dit project verdient onze steun!’ Om dan twee weken later te moeten vastellen dat het toch niet ‘kosjer’ was.

Maar knopen zijn er om doorgehakt te worden en ik ben ook niet van plan om hier eeuwig te blijven. Het einde nadert met rasse schreden en het is dus tijd om voor even wilde weldoener te spelen, ook al doe ik dat eigenlijk niet zo graag. Ik weet immers dat de sponsors verwachten dat het geld goed (in Westerse normen) wordt besteed, dat er niets terecht komt waar het niet hoort en dat er liefst van al snel zichtbare resultaten geboekt worden. Maar Senegal blijft Afrika en dat kan je nu eenmaal niet vergelijken met Europa. Het liefst van al, zou ik jullie zwart op wit willen garanderen dat het geld terecht komt bij mensen die het echt nodig hebben. Maar hier, in Senegal, zijn geen zekerheden en dus ben ik daar niet toe in staat. Toch kan ik jullie meedelen dat de ’gelukkigen’ het resultaat zijn van een weloverwogen keuze én dat zowel Tom als ik bij dit alles een goed gevoel hebben.

De tijd ontbreekt mij op dit moment om de projecten uitgebreid te beschrijven. Maar ik beloof dat ik daarvoor thuis tijd zal maken. Ik plan ook een info-avond met foto’s, uitleg over de projecten en het leven hier. Op dat moment zal ik ook proberen alle mogelijke vragen te beantwoorden. Toch vermeld ik nu even heel kort wie hoeveel gekregen heeft en waarvoor ze het willen gebruiken.

- ONG Chaulmoogra (o.a. actief in Sowane) krijgt 1250 euro, waarvan 250 euro gebruikt zal worden voor micro-kredieten (een manier van werken waar ik sterk in geloof) en de rest voor het uitbreiden van de bestaande steencoöperatief.

- Enda Ecopole (de organisatie waarin ik actief ben) krijgt 1050 euro om te besteden aan de bouw van een vormings- en ontmoetingscentrum in samenwerking met Broederlijk Delen in het dorpje Touba Toul.

- Dispensaire (gezondheidscentrum) Saint-Martin krijgt eveneens 1050 euro om de besteden aan de opvang en het herstel van ondervoede kinderen.

Voor ik vertrok heb ik voor 50 euro school- en spelmateriaal gekocht dat ik hier vrijwel dagelijks heb gebruikt en ook zal achterlaten. Verder hebben we met een heel klein deel van het geld ons Senegalese zusje, Mama Fall, getrakteerd op een namiddagje Magic Land (een grote kermis). Momenteel rest er nog een kleine som. Waaraan dat resterende bedrag besteed zal worden, weten we nog niet 100% zeker en blijft dus ook voor jullie nog even een geheim. Zodra we een beslissing hebben genomen, laat ik wel iets weten en ik beloof jullie nogmaals dat uitgebreidere info over de projecten volgt eens ik terug in België ben!

Tot slot wil ik iedereen die op één of andere manier heeft bijgedragen tot het inzamelen van al dit geld nog eens extra bedanken. De mensen hier appreciëren jullie hulp ten zeerste!

De groeten daar vanuit Dakar en tot later,

Caro

Lang geleden beschreef ik jullie eens een ’normale’ nacht in Dakar. Ik kan jullie meedelen dat ik na 5 maand hier gelukkig iets beter slaap, al word ik nog regelmatig ’s nachts wakker. Toen ik die normale nacht beschreef, heb ik jullie beloofd om ooit eens een ‘normale’ dag in Dakar te beschrijven. Welnu, ik ben tot de vaststelling gekomen dat ik daartoe niet in staat ben. Een normale dag bestaat hier gewoonweg niet. Iedere dag is anders en regelmaat of systematiek kent men hier niet. Kortom, met het begrip tijd wordt hier flexibel omgesprongen!

Het begint al ’s ochtends bij het opstaan. Soms is de douche/toilet/badkamer vrij, soms wordt de ruimte voor een half uur ingepalmd. Afhankelijk daarvan kan ik vroeg of iets later naar de bushalte vertrekken. Wanneer ik daar aankom, moet ik soms 5 min. wachten tot de bus vol is, soms 10 min. De bus vertrekt immers niet op een bepaald uur, maar pas wanneer ze vol is. Afhankelijk van de hoeveelheid fille kiest de buschauffeur een route. De tijd die ik dus doorbreng op de bus varieert van dag tot dag. Als gevolg van dit alles, is ook het uur dat ik aankom op het project variabel. Ook in de schooltjes waar ik les geef, is het al flexibiliteit wat de klok slaat. De ene dag zijn er 20 kindjes, de dag nadien 30. Zelfs het aanvangsuur van onze activiteiten varieert en regelmatig gebeurt het dat er na de ’speeltijd’ minder of meer kindjes komen opdagen dan ervoor.
Op het project zelf draagt men flexibiliteit eveneens hoog in het vaandel. De volgende voorbeelden illustreren dat: Als je moe bent, moet je slapen. Dat kan je doen op een mat op de grond of gewoon met je hoofd op je bureau. Als je dorst of honger hebt, moet je eten en dan kan je gerust even
de stad ingaan om iets te kopen. Als je telefoon krijgt tijdens een vergadering, dan neem je op. Als je geen zin hebt om te werken, dan doe je iets anders (mailen, surfen, chatten, een praatje slaan…). Regelmatig komt er in de burelen wel één of andere verkoper binnenwandelen. Als je dan schoenen wil kopen, dan kies je er een paar uit, je past ze uitvoerig en je koopt ze eventueel. Hetzelfde geldt voor aanstekers, kranten of pindanoten. Dit alles kan gerust tussen het werken door.  Niemand die daar een opmerking over zal geven.
De rit naar het gastgezin ’s avonds verloopt gelijkaardig aan de rit naar het project ’s ochtends. Dit alles geldt uiteraard niet alleen voor mij, maar voor iedereen hier in Senegal. Daardoor varieert ook het uur dat onze gastmoeder thuiskomt. Wanneer we ’s avonds eten wisselt dus wederom van dag tot dag. Soms is dat 20u, soms 21u, soms 22u…
En last but not least is het uur dat ik kan gaan slapen dan wederom afhankelijk van hoe laat ik ’s avonds gegeten heb.

Van Dale definieert ‘flexibel’ als buigzaam, inschikkelijk of zich gemakkelijk aanpassend aan wisselende omstandigheden. Van nature ben ik iemand die zich nogal strikt aan regels houdt en afspraken wil nakomen. Aanvankelijk had ik het dus erg moeilijk met het gebrek aan regelmaat en de ‘overdreven’ invulling van het begrip flexibiliteit. Maar na vijf maanden heb ik er mee leren leven. Meer nog, ik leef er soms zelfs naar. Ik maak me niet druk als ik 30 min. te laat op een afspraak kom. Als ik ’s ochtends niet uit mijn bed kan, dan draai ik me gewoon nog een keertje om. Wanneer ik geen zin heb om aan een rapport te werken, dan doe ik doodleuk iets anders.

Nu het einde van mijn verblijf hier nadert, begin ik zelfs te beseffen dat ik de flexibiliteit net heel hard ga missen in België. Want over een dikke maand MOET ik immers weer meedraaien. Het is in België uit den boze om te laat te komen. De treinen worden verondersteld stipt op hun uur te vertrekken. Afspraken moeten zorgvuldig nageleefd worden en er moet iedere dag gewerkt worden of ik daar nu zin in heb of niet. Toch ben ik ervan overtuigd dat ik snel weer mee zal draaien in dat systeem. Ik ga nu nog even volop genieten van die ‘niets moet, alles mag’ ingesteldheid, maar ben ervan overtuigd dat ik me toch beter thuis zal voelen in ons gereglementeerde Belgenlandje!

Ik rond dit stukje nu af want ik ben voldoende flexibel omgesprongen met het woord ‘werken’ vandaag en ga effectief nog wat aan mijn eindrapport schrijven!

Tot volgende week én vergeet niet: ‘De tijd gaat snel, gebruik hem wel!’

Caro